[Μπαρούχας Παντελής]

σε απάντηση του: Σχέδιο Αειφόρου Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Πατρών #577

Πρόταση στη Διαβούλευση του Σχεδίου Βιώσιμης Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Πατρών

Ενίσχυση της διάστασης της διαχείρισης εδαφικών πόρων, της υγείας των εδαφών και των γεωργικών υποδομών του Πανεπιστημίου Πατρών

Το υπό διαβούλευση Σχέδιο Βιώσιμης Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Πατρών αποτελεί μια σημαντική και ολοκληρωμένη πρωτοβουλία για τη συστηματική ενσωμάτωση των αρχών της αειφορίας στη λειτουργία, την εκπαίδευση, την έρευνα και την κοινωνική προσφορά του Ιδρύματος. Ιδιαίτερα θετική είναι η έμφαση που δίνεται στη διαχείριση των υδατικών πόρων, στη βιοποικιλότητα, στις πράσινες υποδομές και στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, εκτιμάται ότι απουσιάζει μία σαφής και διακριτή αναφορά στη διαχείριση των εδαφικών πόρων, παρά το γεγονός ότι το έδαφος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς πόρους για τη βιώσιμη ανάπτυξη και παράλληλα έναν βασικό άξονα της εκπαιδευτικής και ερευνητικής δραστηριότητας του Πανεπιστημίου Πατρών μέσω του Τμήματος Γεωπονίας.

Το Πανεπιστήμιο Πατρών διαθέτει σημαντικές υποδομές και συγκριτικά πλεονεκτήματα στον τομέα της προστασίας και διαχείρισης των εδαφών, όπως:

• το Τμήμα Γεωπονίας,
• το πανεπιστημιακό αγρόκτημα στο Μεσολόγγι,
• τον βιολογικό ελαιώνα του Πανεπιστημίου Πατρών,
• το Εδαφολογικό Εργαστήριο Δυτικής Ελλάδας στην Αμαλιάδα,
• εξειδικευμένα εργαστήρια και ερευνητικές ομάδες στους τομείς της Εδαφολογίας, της Γεωργίας Ακριβείας, της Διαχείρισης Φυσικών Πόρων και της Κλιματικής Ανθεκτικότητας.

Το έδαφος συνδέεται άμεσα με την παραγωγή τροφίμων, τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, τη ρύθμιση του υδρολογικού κύκλου, τη δέσμευση άνθρακα, την προστασία των οικοσυστημάτων και την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για το Έδαφος έως το 2030 και η Ευρωπαϊκή Αποστολή «A Soil Deal for Europe» αναγνωρίζουν την υγεία των εδαφών ως μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες για το μέλλον της Ευρώπης.

Για τους παραπάνω λόγους προτείνεται η συμπερίληψη στο Σχέδιο Βιώσιμης Ανάπτυξης ειδικής θεματικής ενότητας με τίτλο:

Διαχείριση Εδαφικών Πόρων και Υγεία Εδάφους

με στόχο την προστασία, παρακολούθηση, αξιολόγηση και βιώσιμη διαχείριση των εδαφικών πόρων όλων των πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων και ιδιαίτερα των γεωργικών υποδομών τουΠανεπιστημίου Πατρών.

Ειδικότεροι στόχοι

• Συστηματική χαρτογράφηση και καταγραφή των εδαφικών πόρων του Πανεπιστημίου Πατρών.
• Παρακολούθηση της υγείας των εδαφών μέσω φυσικών, χημικών και βιολογικών δεικτών.
• Πρόληψη φαινομένων διάβρωσης, αλάτωσης, συμπίεσης και υποβάθμισης των εδαφών.
• Αύξηση της οργανικής ουσίας και του οργανικού άνθρακα.
• Υιοθέτηση πρακτικών αναγεννητικής γεωργίας και γεωργίας ακριβείας.
• Ανάπτυξη εκπαιδευτικών και ερευνητικών δράσεων σχετικών με την υγεία των εδαφών.
• Σύνδεση του Πανεπιστημίου Πατρών με τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την προστασία του εδάφους.

Δημιουργία Παρατηρητηρίου Εδαφικών Πόρων και Υγείας Εδάφους

Προτείνεται η δημιουργία ενός «Παρατηρητηρίου Εδαφικών Πόρων και Υγείας Εδάφους του Πανεπιστημίου Πατρών», υπό τον επιστημονικό συντονισμό του Τμήματος Γεωπονίας.

Το Παρατηρητήριο θα παρακολουθεί δείκτες όπως:

• οργανική ουσία,
• οργανικός άνθρακας,
• pH,
• ηλεκτρική αγωγιμότητα,
• διαθέσιμα θρεπτικά στοιχεία,
• μικροβιακή δραστηριότητα,
• σταθερότητα εδαφικών συσσωματωμάτων,
• συγκράτηση νερού,
• δείκτες υποβάθμισης και διάβρωσης.

Τα αποτελέσματα θα ενσωματώνονται τόσο στις εκπαιδευτικές και ερευνητικές δραστηριότητες του Ιδρύματος όσο και στις πρακτικές διαχείρισης των πανεπιστημιακών εκτάσεων.

Δημιουργία Δικτύου Living Labs για το Έδαφος, το Νερό και τη Βιώσιμη Γεωργία

Το Πανεπιστήμιο Πατρών διαθέτει ήδη υποδομές υψηλής αξίας που μπορούν να συγκροτήσουν ένα ενιαίο δίκτυο εφαρμογής και επίδειξης καλών πρακτικών βιώσιμης ανάπτυξης. Προτείνεται η δημιουργία ενός δικτύου Living Labs για το Έδαφος και τη Βιώσιμη Γεωργία, το οποίο θα αξιοποιεί συντονισμένα τα πανεπιστημιακά αγροκτήματα του Μεσολογγίου, συνολικά τον βιολογικό ελαιώνα του Πανεπιστημίου Πατρών και το Εδαφολογικό Εργαστήριο Δυτικής Ελλάδας στην Αμαλιάδα. Οι υποδομές αυτές μπορούν να λειτουργούν ως πρότυποι χώροι εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας για την παρακολούθηση της υγείας των εδαφών, την εφαρμογή τεχνολογιών γεωργίας ακριβείας και αναγεννητικής γεωργίας, τη διαχείριση του οργανικού άνθρακα, την προστασία της βιοποικιλότητας, την αξιολόγηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στα αγροοικοσυστήματα, καθώς και τη μεταφορά γνώσης και καλών πρακτικών προς τους φοιτητές, τους παραγωγούς, τους συνεταιρισμούς και τις επιχειρήσεις του αγροδιατροφικού τομέα της Δυτικής Ελλάδας. Ιδιαίτερα το Εδαφολογικό Εργαστήριο Δυτικής Ελλάδας στην Αμαλιάδα έχει αναγνωρισθεί ως περιφερειακός κόμβος μεταφοράς τεχνογνωσίας και εφαρμογής καινοτόμων πρακτικών για τη βιώσιμη διαχείριση των εδαφικών πόρων, ενώ ο βιολογικός ελαιώνας του Πανεπιστημίου μπορεί να αποτελέσει πρότυπη μονάδα επίδειξης βιώσιμης και κλιματικά ανθεκτικής γεωργίας με τα ήδη εγκατεστημένα συστήματα παρακολούθησης που διαθέτει μέσω χρηματοδότησης από ερευνητικά προγράμματα.

Αναμενόμενα οφέλη

Η προτεινόμενη προσθήκη αναμένεται να:

• ενισχύσει την πληρότητα και την επιστημονική τεκμηρίωση του Σχεδίου Βιώσιμης Ανάπτυξης,
• αναδείξει το έδαφος ως στρατηγικό φυσικό πόρο του Πανεπιστημίου Πατρών,
• αξιοποιήσει συστηματικά τις γεωργικές υποδομές του Ιδρύματος,
• ενισχύσει τη βιώσιμη διαχείριση των πανεπιστημιακών αγροκτημάτων και του βιολογικού ελαιώνα,
• υποστηρίξει την εκπαίδευση και την εφαρμοσμένη έρευνα,
• ενισχύσει τη σύνδεση του Πανεπιστημίου με την αγροτική οικονομία της Δυτικής Ελλάδας,
• ευθυγραμμίσει το Ίδρυμα με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές πολιτικές για την υγεία των εδαφών, τη βιώσιμη γεωργία και την κλιματική ανθεκτικότητα.

Η ένταξη της διαχείρισης των εδαφικών πόρων στο Σχέδιο Βιώσιμης Ανάπτυξης δεν αποτελεί μόνο μία πρόσθετη περιβαλλοντική δράση, αλλά μια στρατηγική επιλογή που αναδεικνύει την ταυτότητα, την τεχνογνωσία και τις μοναδικές υποδομές του Πανεπιστημίου Πατρών, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη σύνδεση της αειφορίας με την εκπαίδευση, την έρευνα, την καινοτομία και την περιφερειακή ανάπτυξη.

  

Παντελής Ε. Μπαρούχας

Καθηγητής

 

Πρόεδρος Τμήματος Γεωπονίας

Attachments:

You must be logged in to view attached files.

[Συντάκτης]

Σχόλια